ผักวอเตอร์เครส ผักใบเขียวคะแนนเต็ม 100 เปิดผลวิจัยที่คนรักสุขภาพไม่ควรพลาด

หลายคนอาจเคยเดินผ่านผักใบเขียวชนิดหนึ่งในตลาดหรือซูเปอร์มาร์เก็ตโดยไม่ได้สนใจเป็นพิเศษ เพราะรูปร่างของมันดูเรียบง่าย ไม่ได้มีสีสันโดดเด่นเหมือนผักชนิดอื่น แต่เบื้องหลังใบสีเขียวเล็ก ๆ เหล่านั้นกลับมีคุณค่าทางโภชนาการที่น่าสนใจ จนได้รับการจัดอันดับให้อยู่ในตำแหน่งสูงสุดของการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ด้านความหนาแน่นของสารอาหาร

ผักชนิดนี้มีชื่อว่า วอเตอร์เครส (Watercress) หรือที่เรียกกันในประเทศไทยว่า ผักสลัดน้ำ เป็นผักใบเขียวที่มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Nasturtium officinale จัดอยู่ในวงศ์ Brassicaceae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับกะหล่ำปลี บรอกโคลี และผักเคล

ลักษณะเด่นของวอเตอร์เครสคือใบสีเขียวขนาดเล็ก ลำต้นเรียวยาว และมีกลิ่นรสเผ็ดซ่าเล็กน้อยคล้ายมัสตาร์ด แตกต่างจากผักสลัดทั่วไปที่มีรสชาติค่อนข้างอ่อน ผักชนิดนี้สามารถเจริญเติบโตได้ดีในบริเวณที่มีน้ำสะอาดไหลผ่าน จึงพบได้ในพื้นที่เพาะปลูกที่มีระบบน้ำเหมาะสม

สิ่งที่ทำให้วอเตอร์เครสได้รับความสนใจอย่างมากคือผลการศึกษาที่เผยแพร่ในปี 2014 โดย Jennifer Di Noia นักวิจัยจาก William Paterson University ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Preventing Chronic Disease ของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา

งานวิจัยดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดกลุ่มและจัดอันดับผักและผลไม้ที่มีความหนาแน่นของสารอาหารสูง โดยพิจารณาจากสารอาหารสำคัญ 17 ชนิดที่เกี่ยวข้องกับความต้องการของร่างกายมนุษย์

นักวิจัยนำผักและผลไม้จำนวน 41 ชนิดมาประเมิน โดยใช้ข้อมูลเกี่ยวกับปริมาณสารอาหารเมื่อเปรียบเทียบกับพลังงานที่ได้รับจากอาหารแต่ละชนิด ผลการศึกษาพบว่าวอเตอร์เครสได้รับคะแนนสูงสุดถึง 100 คะแนนเต็ม กลายเป็นผักที่อยู่ในอันดับหนึ่งของรายการนี้

อันดับที่ตามมา ได้แก่ ผักกาดขาวซึ่งได้ 91.99 คะแนน ผัก Swiss chard ได้ 89.27 คะแนน ใบหัวบีตได้ 87.08 คะแนน และผักโขมได้ 86.43 คะแนน

ผลการจัดอันดับนี้ทำให้วอเตอร์เครสกลายเป็นหนึ่งในผักที่ได้รับความสนใจจากผู้เชี่ยวชาญด้านโภชนาการ เพราะมีสารอาหารหลายชนิดเมื่อเทียบกับปริมาณพลังงานที่ให้แก่ร่างกาย

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ควรทำความเข้าใจคือคะแนน 100 ไม่ได้หมายความว่าผักชนิดนี้มีประสิทธิภาพในการต่อต้านโรคสูงกว่าผักทุกชนิดในทุกด้าน และไม่ได้หมายความว่าการรับประทานวอเตอร์เครสจะสามารถป้องกันโรคมะเร็งได้อย่างแน่นอน

คะแนนดังกล่าวเป็นผลจากวิธีคำนวณความหนาแน่นของสารอาหารตามเกณฑ์ของงานวิจัย ไม่ใช่การทดลองทางคลินิกที่พิสูจน์ว่าผักชนิดนี้สามารถรักษาหรือป้องกันโรคได้

แล้วอะไรทำให้ผักใบเล็ก ๆ ชนิดนี้มีคุณค่าทางโภชนาการสูง?

คำตอบอยู่ที่ส่วนประกอบของสารอาหารภายในใบและลำต้น วอเตอร์เครสเป็นแหล่งของวิตามินหลายชนิด โดยเฉพาะวิตามินซี วิตามินเอในรูปสารตั้งต้น วิตามินเค และสารอาหารที่เกี่ยวข้องกับการทำงานตามปกติของร่างกาย

วิตามินซีมีส่วนช่วยในการสร้างคอลลาเจนและสนับสนุนการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน ขณะที่วิตามินเคมีบทบาทสำคัญในกระบวนการแข็งตัวของเลือดและการรักษาสุขภาพกระดูก ส่วนวิตามินเอมีความเกี่ยวข้องกับการมองเห็นและการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

นอกจากวิตามินแล้ว วอเตอร์เครสยังมีแร่ธาตุและใยอาหาร ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของการรับประทานอาหารอย่างสมดุล ใยอาหารมีส่วนช่วยในการทำงานของระบบทางเดินอาหารและช่วยให้การขับถ่ายเป็นไปตามปกติ

อีกหนึ่งจุดเด่นคือผักชนิดนี้ให้พลังงานค่อนข้างต่ำ จึงสามารถนำมาเพิ่มปริมาณผักในมื้ออาหารได้โดยไม่เพิ่มพลังงานมากเกินไปเมื่อเทียบกับอาหารบางประเภท

สำหรับผู้ที่กำลังมองหาอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ วอเตอร์เครสจึงเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ แต่สิ่งสำคัญไม่ใช่การรับประทานผักชนิดเดียวในปริมาณมาก หากเป็นการรับประทานอาหารให้หลากหลายและเหมาะสมกับความต้องการของร่างกาย

ผลการจัดอันดับเมื่อปี 2014 ยังคงเป็นข้อมูลอ้างอิงที่น่าสนใจในด้านโภชนาการ แต่ไม่ควรนำไปตีความว่าเป็นการจัดอันดับความสามารถในการรักษาโรค เพราะสุขภาพที่ดีเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งอาหาร การพักผ่อน การออกกำลังกาย และการดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

Chapter 2: วอเตอร์เครสกับประเด็นการต่อต้านโรค วิธีรับประทานและข้อควรระวังที่ไม่ควรมองข้าม

นอกจากคุณค่าทางโภชนาการที่โดดเด่นแล้ว วอเตอร์เครสยังเป็นผักที่ได้รับความสนใจจากนักวิทยาศาสตร์ในด้านสารพฤกษเคมี โดยเฉพาะสารประกอบที่พบในพืชตระกูลกะหล่ำ ซึ่งเป็นกลุ่มผักที่มีสารธรรมชาติหลายชนิดที่กำลังได้รับการศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับสุขภาพของมนุษย์

หนึ่งในสารประกอบที่น่าสนใจคือกลุ่มกลูโคซิโนเลต (Glucosinolates) ซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นสารประกอบอื่นเมื่อผักถูกหั่น เคี้ยว หรือผ่านกระบวนการทำลายเซลล์พืช สารเหล่านี้เป็นหัวข้อที่นักวิจัยให้ความสนใจ เพราะมีการศึกษาถึงความสัมพันธ์กับกระบวนการปกป้องเซลล์และกลไกทางชีวภาพต่าง ๆ ภายในร่างกาย
Image preview

ในวอเตอร์เครสยังมีสารฟีนอลิกและสารต้านอนุมูลอิสระหลายชนิด ซึ่งมีบทบาทในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างอาหารกับภาวะเครียดออกซิเดชัน หรือ Oxidative Stress