Chapter 1: ผลข้างเคียงจากวัคซีนโควิด-19 ที่ควรรู้ โดยเฉพาะความผิดปกติของหัวใจ

หลังจากมีการฉีดวัคซีนป้องกันโควิด-19 ให้กับประชาชนจำนวนมากทั่วโลก นักวิทยาศาสตร์และหน่วยงานสาธารณสุขยังคงติดตามข้อมูลด้านความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินทั้งประโยชน์และความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากวัคซีนแต่ละประเภท
ผลข้างเคียงที่พบได้ทั่วไป ได้แก่ อาการปวดบริเวณที่ฉีด อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ หนาวสั่น และมีไข้เล็กน้อย อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นในช่วง 1–3 วันหลังได้รับวัคซีน และส่วนใหญ่จะค่อย ๆ ดีขึ้นเอง
แต่ยังมีผลข้างเคียงบางประเภทที่พบได้น้อยและจำเป็นต้องได้รับความสนใจเป็นพิเศษ โดยหนึ่งในนั้นคือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบและเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบเกี่ยวข้องกับวัคซีนอย่างไร?
Myocarditis หรือภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ เป็นภาวะที่เกิดการอักเสบของกล้ามเนื้อหัวใจ ซึ่งอาจส่งผลต่อความสามารถในการบีบตัวและสูบฉีดเลือดของหัวใจ ส่วน Pericarditis คือการอักเสบของเยื่อหุ้มหัวใจ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการเจ็บหน้าอกและไม่สบายบริเวณทรวงอก
ข้อมูลจากหน่วยงานควบคุมโรคของสหรัฐอเมริกา หรือ CDC พบว่ามีรายงานภาวะดังกล่าวในอัตราที่พบได้น้อยหลังได้รับวัคซีนโควิด-19 ชนิด mRNA โดยพบมากที่สุดในกลุ่มวัยรุ่นและผู้ชายวัยหนุ่ม โดยเฉพาะในช่วงประมาณ 7 วันหลังได้รับวัคซีนเข็มที่สอง
อย่างไรก็ตาม ภาวะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้ที่ได้รับวัคซีนทุกคน และไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่มีอาการเจ็บหน้าอกหลังฉีดวัคซีนจะเป็นโรคหัวใจอักเสบ
CDC+1
ข้อมูลที่ FDA เผยแพร่เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2025 ยังระบุว่า จากการวิเคราะห์ข้อมูลวัคซีนสูตรปี 2023–2024 ในสหรัฐอเมริกา พบอัตราการเกิดกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบหรือเยื่อหุ้มหัวใจอักเสบประมาณ 8 รายต่อวัคซีนหนึ่งล้านโดสในประชากรอายุ 6 เดือนถึง 64 ปี และประมาณ 27 รายต่อหนึ่งล้านโดสในผู้ชายอายุ 12–24 ปี
ตัวเลขเหล่านี้เป็นข้อมูลจากประชากรและช่วงเวลาที่ศึกษาโดยเฉพาะ ไม่ควรนำไปใช้แทนอัตราความเสี่ยงของวัคซีนทุกสูตรหรือทุกประเทศ
FDA
อาการแบบไหนที่ควรระวัง?ผู้ที่ได้รับวัคซีนควรสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย โดยเฉพาะอาการต่อไปนี้
- เจ็บหรือแน่นบริเวณหน้าอกโดยไม่ทราบสาเหตุ
- หายใจไม่สะดวกหรือรู้สึกเหนื่อยผิดปกติ
- หัวใจเต้นเร็วหรือรู้สึกใจสั่น
- รู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติร่วมกับอาการอื่น
หากมีอาการเหล่านี้ โดยเฉพาะหลังได้รับวัคซีนในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์โดยเร็ว หากมีอาการเจ็บหน้าอกรุนแรง หายใจลำบากมาก หรือหมดสติ ควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที
แพทย์อาจพิจารณาตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ตรวจเลือดเพื่อประเมินเอนไซม์หัวใจ และตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เพื่อแยกแยะสาเหตุของอาการสิ่งสำคัญคือไม่ควรวินิจฉัยตัวเองจากอาการเพียงอย่างเดียว เพราะโรคหัวใจหลายประเภทสามารถมีอาการคล้ายกันได้
วัคซีนส่งผลต่อปอดโดยตรงหรือไม่?
อีกหนึ่งประเด็นที่ทำให้หลายคนกังวลคือภาพเอกซเรย์ปอดที่เผยแพร่ในสื่อออนไลน์ โดยบางโพสต์นำภาพผู้ป่วยที่มีปัญหาทางระบบทางเดินหายใจมาเชื่อมโยงกับประวัติการฉีดวัคซีน
ความจริงคือ ภาพเอกซเรย์เพียงภาพเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าความผิดปกติของปอดเกิดจากวัคซีน การติดเชื้อ หรือโรคประจำตัว
โรคโควิด-19 เองสามารถทำให้เกิดปอดอักเสบและภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจได้ ขณะที่ผู้ป่วยบางคนอาจมีโรคปอดหรือโรคหัวใจอยู่ก่อนแล้ว
ดังนั้น การประเมินสุขภาพจำเป็นต้องอาศัยประวัติการเจ็บป่วย ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการวินิจฉัยของแพทย์ร่วมกันChapter 2: ผู้ที่เคยฉีดวัคซีนควรดูแลตัวเองอย่างไร? เปิดสัญญาณเตือนและแนวทางตรวจสุขภาพ
แม้ว่าวัคซีนโควิด-19 จะมีผลข้างเคียงที่พบได้น้อยบางประเภท แต่การได้รับวัคซีนไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นจะต้องเผชิญกับโรคหัวใจหรือโรคปอดในอนาคต
การดูแลสุขภาพหลังได้รับวัคซีนจึงควรตั้งอยู่บนพื้นฐานของข้อมูลทางการแพทย์ ไม่ใช่ความหวาดกลัวจากภาพหรือข้อความที่เผยแพร่โดยไม่มีหลักฐานยืนยัน
1. สังเกตอาการผิดปกติของหัวใจ
หากรู้สึกเจ็บหน้าอก ใจสั่น หายใจไม่สะดวก หรือเหนื่อยง่ายผิดปกติ ควรเข้ารับการประเมิน โดยเฉพาะหากอาการเกิดขึ้นหลังได้รับวัคซีนไม่นาน
แม้อาการเหล่านี้อาจมีสาเหตุจากโรคอื่น แต่การตรวจอย่างเหมาะสมจะช่วยให้สามารถแยกแยะความผิดปกติได้เร็วขึ้น
